Narcystyczne zaburzenie osobowości (NPD) rzadko występuje w izolacji. Bardzo często towarzyszą mu inne zaburzenia psychiczne — niektóre są „ukryte”, inne przybierają bardziej widoczne formy. Taka współwystępowalność nosi nazwę komorbidności.
1. Zaburzenia lękowe (np. uogólnione zaburzenie lękowe, fobie społeczne)
- Mimo fasady pewności siebie, osoby z NPD często cierpią na wewnętrzny lęk przed odrzuceniem, kompromitacją lub byciem „zwykłym”.
- Lęk bywa tłumiony i ujawnia się przez napięcie, unikanie lub agresję.
Objawy towarzyszące: drażliwość, bezsenność, nadmierna czujność wobec krytyki.
2. Depresja (w tym depresja maskowana)
- Gdy osoba z NPD nie otrzymuje uznania lub ponosi porażkę, może popaść w depresję egocentryczną: „straciłem wartość, nie mam sensu”.
- Depresja w NPD często ukryta jest pod gniewem, apatią lub nadaktywnością.
Częste mechanizmy: wycofanie, dewaluacja świata, głębokie poczucie pustki.
3. Zaburzenia afektywne dwubiegunowe (BD)
- Współwystępują zwłaszcza w formie hipomanii – zbliżonej do fazy „wielkościowej” narcyzmu: nadaktywność, pewność siebie, impulsywność, poczucie wyjątkowości.
Różnica: u BD to epizod, a w NPD to trwała cecha osobowości.
4. Zaburzenia osobowości z pogranicza (borderline – BPD)
- NPD i BPD mają wiele wspólnych cech: niestabilność relacji, lęk przed odrzuceniem, impulsywność, huśtawki emocjonalne.
- Czasem występują jednocześnie – mówimy wtedy o osobowości „narcystyczno-borderline”.
5. Uzależnienia (alkohol, narkotyki, hazard, seks, praca)
- Osoby z NPD często regulują emocje przez zewnętrzne źródła przyjemności lub kontroli.
Uzależnienia pełnią funkcję znieczulającą: od wstydu, pustki, braku bliskości.
6. Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne osobowości (OCPD)
- Cechy: perfekcjonizm, potrzeba kontroli, obsesja na punkcie sukcesu i porządku.
Mogą współistnieć z narcyzmem ukrytym (z pozoru chłodnym i powściągliwym).
7. PTSD lub kompleksowe traumy z dzieciństwa (C-PTSD)
- NPD może być maską przetrwania po dziecięcej traumie, więc u wielu osób współistnieje z nierozpoznaną traumą relacyjną (np. rodzic narcystyczny, przemoc emocjonalna).
